کامپوزیت دندان (ترمیم همرنگ)
کامپوزیت دندان مادهای همرنگ دندان است که به ساختار دندان میچسبد و برای ترمیم پوسیدگی، شکستگی و اصلاح زیبایی استفاده میشود.
کامپوزیت دندان ترکیبی از رزین و ذرات سرامیکی است که به دندان باند میشود. نسبت به آمالگام بافت سالم کمتری برداشته میشود و دندان تقویت میشود؛ در حفرههای بسیار وسیع، اینله، آنله یا روکش انتخاب بهتری است.
ترمیم دندانهای آسیا در گذشته تقریباً منحصراً با آمالگام، یک ترکیب فلزی، انجام میشد. امروز با پیشرفت مواد همرنگ، بهخصوص کامپوزیتها و سرامیکها، در رعایت اصول کار میتوان دندانهای آسیا را هم با کامپوزیت ترمیم کرد.
مزیت اصلی ترمیمهای کامپوزیتی این است که بافت سالم دندان کمتر برداشته میشود و چون کامپوزیت به دندان میچسبد، بافت تضعیفشده را تقویت هم میکند. در دندانپزشکی مدرن اساس کار «مدیریت پوسیدگی» است؛ پوسیدگی بیماری عفونی باکتریایی است و هدف، کنترل عفونت و حفظ بافت سالم است. این خدمت بخشی از دندانپزشکی زیبایی و دندانپزشکی خانواده است.
ترکیب و انواع کامپوزیت
کامپوزیت دندانی چهار جزء اصلی دارد: ماتریکس رزینی، ذرات فیلر، عامل اتصالدهندهی فیلر و ماتریکس، و آغازگر و تسریعکنندهی پلیمریزاسیون. انواع رایج آن:
- کامپوزیتهای معمولی (ماکروفیل)
- کامپوزیتهای میکروفیل با صیقلپذیری عالی برای ناحیهی جلو
- کامپوزیتهای هیبرید و نانوهیبرید که استحکام و زیبایی را با هم دارند و پرکاربردترند
- کامپوزیتهای نانوفیل
- کامپوزیتهای سیال (فلو) برای حفرههای کوچک و لایهی پایه
- کامپوزیتهای بالکفیل برای حفرههای عمیقتر دندانهای خلفی
کامپوزیت، آمالگام و سرامیک
کامپوزیت برای حفرههای کوچک تا متوسط انتخاب اول است. اگر پوسیدگی بسیار وسیع باشد، اغلب کامپوزیت مستقیم اولویت نیست و بهتر است از اینله و آنله، بازسازی تاج یا روکش و در صورت نیاز درمان ریشه و پست و کور استفاده شود. آمالگام هنوز در برخی موارد استفاده میشود، اما زیبایی ندارد، به دندان نمیچسبد و نیازمند برداشتن بافت سالم بیشتری است.
کامپوزیت پس از پخت اندکی جمعشدگی دارد؛ به همین دلیل لایهگذاری تدریجی، باندینگ دقیق و کنترل رطوبت (ایزولاسیون) اهمیت زیادی دارند. برای اصلاح زیبایی دندان جلو، کامپوزیت ونیر و لمینت را ببینید.
مزایای این درمان
همرنگ و زیبا
با رنگ طبیعی دندان هماهنگ میشود و مرئی نیست.
حفظ بافت سالم
فقط بافت پوسیده برداشته میشود.
تقویت دندان
به دندان میچسبد و بافت تضعیفشده را مستحکم میکند.
یک جلسه
بیشتر ترمیمها در همان جلسه کامل میشود.
تشخیص مناسب بودن درمان
چه کسانی کاندیدای مناسباند؟
- پوسیدگی کوچک تا متوسط
- شکستگی و لبپریدگی دندان
- نیاز به ترمیم زیبایی یا تعویض آمالگام قدیمی
چه مواردی نیاز به احتیاط یا درمان اولیه دارند؟
- پوسیدگی بسیار وسیع (روکش یا اینله بهتر است)
- دندانقروچهی شدید بدون محافظ
- عدم امکان کنترل رطوبت
- بهداشت ضعیف و ریسک بالای پوسیدگی
مراحل درمان
تشخیص و رادیوگرافی
وسعت پوسیدگی و ارتباط آن با عصب بررسی میشود.
بیحسی و حذف پوسیدگی
فقط بافت پوسیده برداشته و حفره آماده میشود.
ایزولاسیون و باندینگ
دندان خشک و عایق میشود و مادهی چسبنده بهصورت اصولی به کار میرود.
لایهگذاری و پخت
کامپوزیت در لایههای نازک قرار گرفته و با نور پخت میشود.
فرمدهی و تنظیم بایت
تماسها، آناتومی و بایت تنظیم و صیقل داده میشود.
| ویژگی | کامپوزیت | آمالگام | اینله/آنلهی سرامیکی |
|---|---|---|---|
| رنگ | همرنگ | نقرهای | همرنگ |
| اتصال به دندان | باند شیمیایی | مکانیکی | باند شیمیایی |
| حفظ بافت سالم | بیشتر | کمتر | متوسط |
| حفرهی وسیع | محدودیت دارد | مناسب | بسیار مناسب |
| جلسات | یک | یک | دو |
مراقبتها و توصیههای بعد از درمان
- پس از رفع بیحسی غذا بخورید تا از گاز گرفتن لب و زبان جلوگیری شود.
- از جویدن اجسام سخت (یخ، دانههای سفت) خودداری کنید.
- نخ دندان و مسواک را روزانه رعایت کنید.
- در صورت ناراحتی هنگام جویدن، برای تنظیم بایت مراجعه کنید.
پرسشهای متداول دربارهی کامپوزیت دندان
کامپوزیت دندان چند سال دوام دارد؟
بسته به وسعت ترمیم، مهارت اجرا و بهداشت، چند سال تا بیش از ۱۰ سال؛ در دندانهای آسیای بزرگ معمولاً کوتاهتر است.
آیا کامپوزیت از آمالگام بهتر است؟
از نظر زیبایی، اتصال و حفظ بافت سالم بله؛ ولی در حفرههای بسیار وسیع روشهای غیرمستقیم یا روکش بهتر عمل میکنند.
کامپوزیت رنگ میگیرد؟
کامپوزیت با گذر زمان مستعد رنگگیری است؛ پولیش دورهای و کاهش مواد رنگیکننده آن را کنترل میکند.
بعد از کامپوزیت دندان حساس میشود؟
حساسیت خفیف و موقت ممکن است؛ اگر بیش از چند هفته ادامه یابد یا شدید باشد حتماً مراجعه کنید.
برای کامپوزیت دندان (ترمیم همرنگ)، ابتدا معاینه و مشاوره
تشخیص و طرح درمان مناسب فقط بعد از معاینهی حضوری و بررسی شرایط دهان و دندان شما مشخص میشود. برای هماهنگی نوبت با مطب تماس بگیرید.

دکتر محسن پورحقیقی
دکترای دندانپزشکی از دانشگاه تهران (۱۳۷۵)، تخصص ترمیمی و زیبایی با درجهی ممتاز از همان دانشگاه (۱۳۷۹) و بورد تخصصی؛ دورهی ایمپلنت (۱۳۸۵) و فلوشیپ لیزر با همکاری دانشگاه تهران و دانشگاه جنوای ایتالیا (۱۳۹۴). عضو انجمن متخصصین ترمیمی و زیبایی ایران.
- بورد تخصصی ترمیمی و زیبایی
- فلوشیپ لیزر
- دوره ایمپلنت
- حدود ۲۰ سال سابقه