درمان حساسیت دندان
حساسیت دندان یکی از آزاردهنده‌ترین مشکلات است؛ وقتی دندان با سرما، گرما، شیرینی یا مسواک تیر می‌کشد، باید علت پیدا و درمان شود.
حساسیت دندان معمولاً به‌علت باز شدن عاج (در اثر سایش، پسرفت لثه یا ترک) ایجاد می‌شود. درمان با تشخیص علت، خمیردندان کاهنده‌ی حساسیت، وارنیش فلوراید، پوشاندن عاج با ماده‌ی چسبنده یا لیزر انجام می‌شود. اگر درد طولانی شد، ممکن است التهاب عصب وجود داشته باشد.
حساسیت دندان وقتی رخ می‌دهد که یک یا چند دندان در برابر تحریک حرارتی (سرما و گرما)، خشک شدن، تحریک شیمیایی یا لمس (مسواک یا ناخن) درد بگیرند یا تیر بکشند. با افزایش عمر، شیوع آن بیشتر می‌شود.
پذیرفته‌شده‌ترین نظریه «هیدرودینامیک» است: حرکت سریع مایع درون لوله‌های ریز عاجی در اثر سرما، گرما یا فشار اسمزی (شیرینی و شوری) پیام درد را به پایانه‌های عصبی می‌رساند. علل شایع عبارت‌اند از پسرفت لثه، سایش و فرسایش مینا، ترک دندان، بهداشت نامناسب و پس از برخی درمان‌ها مثل بلیچینگ.
روش‌های درمان حساسیت
- خمیردندان و ژل کاهنده‌ی حساسیت: حاوی نیترات پتاسیم، فلوراید قلع یا آرژنین؛ باید چند هفته مداوم استفاده شود.
- وارنیش و ژل فلوراید در مطب: بستن لوله‌های عاجی و تقویت سطح.
- باندینگ یا گلاس‌آینومر: پوشاندن ناحیه‌ی باز عاج در پسرفت لثه (ترمیم هم‌رنگ).
- لیزر: بستن لوله‌های عاجی و تعدیل پاسخ عصبی؛ در موارد مقاوم مؤثر است.
- درمان علت: پیوند لثه برای پسرفت، تنظیم بایت و محافظ شبانه برای دندان‌قروچه، اصلاح روش مسواک زدن.
برای دندان‌های مبتلا به پوسیدگی عمیق یا درد خودبه‌خودی، ممکن است درمان ریشه لازم باشد.
پیشگیری و عادات سالم
مسواک نرم با حرکت ملایم، پرهیز از خمیردندان‌های بسیار ساینده، کاهش نوشیدنی‌ها و غذاهای اسیدی و استفاده از دهان‌شویه‌ی بدون الکل، خطر ایجاد حساسیت را کم می‌کنند. روش صحیح مسواک زدن را در مقاله‌ی مسواک زدن مرور کنید.
مزایای این درمان
رفع علت
نه فقط تسکین موقت؛ ریشه‌ی مشکل درمان می‌شود.
گزینه‌های متنوع
از خانگی تا مطب و لیزر بر اساس شدت.
پیشگیری از عارضه
از پیشرفت به التهاب عصب جلوگیری می‌شود.
تشخیص مناسب بودن درمان
چه کسانی کاندیدای مناسب‌اند؟
- تیر کشیدن کوتاه با سرما، گرما یا مسواک
- پسرفت لثه یا سایش مینا
- حساسیت پس از بلیچینگ یا ترمیم
چه مواردی نیاز به احتیاط یا درمان اولیه دارند؟
- درد خودبه‌خودی یا شبانه
- درد طولانی بعد از برداشتن محرک (احتمال التهاب عصب)
- تورم یا آبسه
مراحل درمان
معاینه و تشخیص
یافتن دندان یا دندان‌های حساس و علت آن‌ها.
حذف علت
اصلاح بایت، درمان لثه یا حذف عامل تحریک.
کاهش حساسیت
وارنیش، باندینگ یا لیزر.
آموزش خانگی
انتخاب خمیردندان، روش مسواک و رژیم.
مراقبت‌ها و توصیه‌های بعد از درمان
- حداقل ۴ تا ۶ هفته از خمیردندان کاهنده‌ی حساسیت استفاده کنید.
- بعد از مسواک بلافاصله دهان را با آب زیاد نشویید؛ لایه‌ی خمیر روی دندان بماند.
- مصرف اسیدی را کم کنید.
پرسش‌های متداول درباره‌ی درمان حساسیت دندان
چرا دندانم به سرما حساس شده است؟
اغلب به دلیل باز شدن عاج در اثر پسرفت لثه، سایش یا ترک؛ تشخیص علت مهم‌ترین قدم است.
آیا حساسیت دندان خودبه‌خود خوب می‌شود؟
گاهی در اثر ترمیم طبیعی عاج کم می‌شود، اما اگر ادامه یابد باید درمان شود.
لیزر برای حساسیت مؤثر است؟
در بسیاری از موارد بله؛ لیزر لوله‌های عاجی را می‌بندد و پاسخ عصبی را کم می‌کند.
چه زمانی نگران باشم؟
درد خودبه‌خودی، شبانه یا طولانی بعد از محرک و تورم لثه علائم هشدار هستند و نیاز به معاینه‌ی سریع دارند.
برای درمان حساسیت دندان، ابتدا معاینه و مشاوره
تشخیص و طرح درمان مناسب فقط بعد از معاینه‌ی حضوری و بررسی شرایط دهان و دندان شما مشخص می‌شود. برای هماهنگی نوبت با مطب تماس بگیرید.
دکتر محسن پورحقیقی
دکترای دندانپزشکی از دانشگاه تهران (۱۳۷۵)، تخصص ترمیمی و زیبایی با درجه‌ی ممتاز از همان دانشگاه (۱۳۷۹) و بورد تخصصی؛ دوره‌ی ایمپلنت (۱۳۸۵) و فلوشیپ لیزر با همکاری دانشگاه تهران و دانشگاه جنوای ایتالیا (۱۳۹۴). عضو انجمن متخصصین ترمیمی و زیبایی ایران.
- بورد تخصصی ترمیمی و زیبایی
- فلوشیپ لیزر
- دوره ایمپلنت
- حدود ۲۰ سال سابقه