دندانپزشکی کودکان
دندانپزشکی کودکان بخشی مجزا و تخصصی است. مراجعهی بهموقع در آینده هزینه و درد زیادی را کم میکند.
اولین ویزیت دندانپزشکی کودک بهتر است همزمان با رویش اولین دندان (حدود ۶ ماهگی) و حداکثر تا ۱۲ ماهگی باشد. مسواک از اولین دندان، خمیردندان فلوراید بهمقدار مناسب سن، فیشور سیلانت برای دندانهای دائمی و مراقبت از دندان شش، مهمترین اقدامات هستند.
کودکان در سن ویژهی مراقبت از دندانها هستند. دندانهای شیری برای جویدن، تکلم، زیبایی و هدایت رویش دندانهای دائمی اهمیت دارند و حفظ سلامت آنها نباید بهتأخیر بیفتد. پوسیدگی دندان شیری اگر درمان نشود میتواند باعث درد، عفونت و آسیب به جوانهی دندان دائمی شود.
علائم شایع رویش دندان شامل بیقراری، ترشح بزاق، میل به گاز گرفتن و گاهی افزایش جزئی دما است. اگر تا ۱۲ ماهگی دندانی رویش نکرد، حتماً به دندانپزشک مراجعه کنید. این خدمت با دندانپزشکی خانواده و پیشگیری مرتبط است.
دندان شش؛ اولین دندان دائمی
اولین دندان دائمی که حدود ۶ سالگی پشت دندانهای شیری رویش میکند آسیای بزرگ اول یا «دندان شش» نام دارد. در زمان رویش ممکن است کمی درد، التهاب و تورم وجود داشته باشد. اهمیت آن در جویدن، راهنمایی رویش سایر دندانهای دائمی، روابط فکها و زیبایی چهره است.
این دندان آسیبپذیرتر است، چون پشت دندانهای شیری رویش میکند و بسیاری از والدین تصور میکنند دندان شیری است. مینای آن تا حدود دو سال پس از رویش هنوز کاملاً معدنی نشده و در برابر پوسیدگی ضعیف است. فیشور سیلانت و فلوراید درمانی مؤثرترین محافظتاند.
اقدامات اصلی در دندانپزشکی کودکان
- معاینهی دورهای و آموزش والدین
- فلوراید درمانی (وارنیش) در کودکان پرخطر و فیشور سیلانت دندانهای دائمی
- ترمیم دندانهای شیری و دائمی (کامپوزیت)
- درمان پالپ دندان شیری (پالپوتومی) و روکش مخصوص کودکان
- نگهدارندهی فضا پس از از دست رفتن زودهنگام دندان
- مدیریت عادتهای مضر مثل مکیدن انگشت یا پستانک
پیشنهاد میشود از ۶ سالگی از دهانشویهی فلوراید و در تمام سنین از خمیردندان حاوی فلوراید بهمقدار مناسب سن استفاده شود؛ مقدار دقیق را دندانپزشک تعیین میکند. تغذیهی پرشکر و بطری شبانه از عوامل اصلی پوسیدگی کودکان است (چرا دندانها پوسیده میشوند).
مزایای این درمان
پیشگیری از پوسیدگی
فلوراید و فیشور سیلانت خطر پوسیدگی را بهطور مؤثر کم میکنند.
تجربهی مثبت
ویزیتهای اولیه و آموزش ترس را کم میکند.
رشد سالم فک و دندان
نگهداری دندان شیری راه رویش دائمی را باز نگه میدارد.
صرفهجویی در هزینه
پیشگیری بسیار ارزانتر از درمانهای بعدی است.
تشخیص مناسب بودن درمان
چه کسانی کاندیدای مناسباند؟
- اولین دندان رویش کرده یا نزدیک ۱۲ ماهگی است
- کودک ۶ تا ۱۲ ساله با رویش دندانهای دائمی
- کودک با پوسیدگی یا درد دندان
- نیاز به معاینهی دورهای
چه مواردی نیاز به احتیاط یا درمان اولیه دارند؟
- درد و تورم صورت (فوری)
- ضربه به دندان
- عدم رویش دندان تا ۱۲ ماهگی
- عادتهای مخرب طولانی
مراحل درمان
آشنایی و معاینه
برخورد دوستانه، معاینهی ملایم و بررسی ریسک پوسیدگی.
آموزش والدین
روش مسواک، مقدار خمیردندان، تغذیه و عادتها.
اقدامات پیشگیری
فلوراید و فیشور سیلانت.
درمان در صورت نیاز
ترمیم یا درمان پالپ با روشهای سازگار با کودک.
پیگیری دورهای
مراجعهی ۳ تا ۶ ماهه بسته به ریسک.
مراقبتها و توصیههای بعد از درمان
- از اولین دندان با مسواک نرم یا گاز مرطوب تمیز کنید.
- تا ۳ سالگی به اندازهی یک دانهی برنج و از ۳ تا ۶ سالگی به اندازهی یک نخود خمیردندان فلوراید بگذارید.
- مصرف شکر و آبمیوهی شیرین را محدود و بطری شبانه را حذف کنید.
- کودک را تا ۷ تا ۸ سالگی در مسواک زدن همراهی کنید.
پرسشهای متداول دربارهی دندانپزشکی کودکان
اولین ویزیت دندانپزشکی کودک چه زمانی است؟
حدود ۶ ماهگی با رویش اولین دندان و حداکثر تا ۱۲ ماهگی.
آیا دندان شیری را باید درمان کرد؟
بله؛ دندان شیری سالم برای جویدن، تکلم و هدایت دندان دائمی ضروری است و پوسیدگی درماننشده باعث درد و عفونت میشود.
فیشور سیلانت چیست؟
لایهی محافظ نازکی که روی شیارهای دندانهای آسیا قرار میگیرد و از گیر کردن باکتری و پوسیدگی جلوگیری میکند.
فلوراید برای کودکان بیخطر است؟
در مقدار مناسب سن بیخطر و بسیار مفید است؛ مصرف بیش از حد خمیردندان باید کنترل شود.
برای دندانپزشکی کودکان، ابتدا معاینه و مشاوره
تشخیص و طرح درمان مناسب فقط بعد از معاینهی حضوری و بررسی شرایط دهان و دندان شما مشخص میشود. برای هماهنگی نوبت با مطب تماس بگیرید.

دکتر محسن پورحقیقی
دکترای دندانپزشکی از دانشگاه تهران (۱۳۷۵)، تخصص ترمیمی و زیبایی با درجهی ممتاز از همان دانشگاه (۱۳۷۹) و بورد تخصصی؛ دورهی ایمپلنت (۱۳۸۵) و فلوشیپ لیزر با همکاری دانشگاه تهران و دانشگاه جنوای ایتالیا (۱۳۹۴). عضو انجمن متخصصین ترمیمی و زیبایی ایران.
- بورد تخصصی ترمیمی و زیبایی
- فلوشیپ لیزر
- دوره ایمپلنت
- حدود ۲۰ سال سابقه