روکش دندان (تمام‌سرامیک، زیرکونیا، e.max)
روکش، برخلاف ونیر که فقط سطح جلو را می‌پوشاند، تمام تاج دندان یا اباتمنت ایمپلنت را می‌پوشاند و استحکام و شکل آن را بازمی‌گرداند.
روکش دندان وقتی لازم است که بافت سالم باقی‌مانده آن‌قدر ضعیف باشد که ونیر یا ترمیم مستقیم دوام نیاورد (مثلاً پس از درمان ریشه یا پوسیدگی وسیع). روکش‌های تمام‌سرامیک امروز بیشترین زیبایی و سازگاری را دارند.
سرامیک‌ها امروز کاربرد وسیعی در دندانپزشکی زیبایی دارند. ترکیب اصلی سرامیک‌های دندانی (پرسلن) شیشه یا سیلیکات است که با افزودن عناصر و کریستال‌ها مستحکم‌تر می‌شود. مهم‌ترین تفاوت سرامیک‌ها در زیبایی و استحکام آن‌هاست و انتخاب نوع آن پس از تشخیص و طرح درمان با هماهنگی بیمار انجام می‌شود.
روکش‌های دندانی برخلاف ونیرها کل تاج را می‌پوشانند. اگر بافت سالم باقی‌مانده دندان به قدری ضعیف باشد که با لمینت یا ترمیم مستقیم (کامپوزیت) دوام و استحکام تضمین نشود، روکش انتخاب منطقی است. مرحله‌ی تعیین‌کننده‌ی موفقیت روکش، آماده‌سازی دندان و لثه‌ی مجاور است.
انواع روکش دندان
- تمام‌سرامیک (e.max یا لیتیوم دی‌سیلیکات): زیباترین گزینه با شفافیت شبیه دندان طبیعی؛ مناسب دندان‌های جلو و خلفی با استحکام خمشی بالا.
- زیرکونیا: بسیار مقاوم؛ برای دندان‌های خلفی، بریج و بیماران با نیروی جویدن زیاد؛ نسخه‌های جدید زیبایی خوبی هم دارند.
- متال‌سرامیک (PFM): زیرساخت فلزی با روکش چینی؛ مقاوم و سنتی اما ممکن است حاشیه‌ی تیره‌ی فلز نزدیک لثه دیده شود.
- تمام‌فلزی: بیشترین استحکام و کمترین تراش؛ فقط برای دندان‌های عقب‌تر با اولویت عملکرد.
سیستم‌های بدون فریم فلزی (تمام‌سرامیک) به دلیل زیست‌سازگاری و انتقال نوری مشابه دندان، در سال‌های اخیر جایگزین بسیاری از روکش‌های فلزی شده‌اند.
ساخت روکش با CAD/CAM
در سیستم CAD/CAM، پس از تراش معمول، دندان به‌وسیله‌ی اسکنر دیجیتال تصویربرداری می‌شود و روکش با دستگاه فرز دقیق از بلوک سرامیکی ساخته می‌شود. مزیت آن دقت و سرعت بالاست. محدودیت‌های آن شامل هزینه‌ی دستگاه و محدود بودن رنگ‌آمیزی اختصاصی روکش است که در دندان‌های جلو گاهی روی زیبایی اثر می‌گذارد؛ در این موارد ساخت لابراتواری با رنگ‌گذاری دستی ترجیح داده می‌شود.
در دندان درمان ریشه‌شده، معمولاً پیش از روکش پست و کور یا بازسازی تاج لازم است؛ جزئیات در صفحه‌ی درمان ریشه. روکش روی ایمپلنت (اباتمنت) هم یکی از کاربردهای اصلی است: ایمپلنت دندان.
مزایای این درمان
بازگرداندن استحکام
دندان ضعیف‌شده دوباره قدرت جویدن پیدا می‌کند.
زیبایی طبیعی
سرامیک‌های جدید شفافیت و رنگ شبیه دندان دارند.
سازگاری با لثه
سطح صاف و صیقلی تجمع پلاک را کم می‌کند.
عمر طولانی
با طراحی و بهداشت مناسب اغلب ۱۰ تا ۲۰ سال دوام دارد.
تشخیص مناسب بودن درمان
چه کسانی کاندیدای مناسب‌اند؟
- دندان درمان ریشه‌شده یا ضعیف‌شده
- پوسیدگی یا ترمیم قدیمی وسیع
- دندان ترک‌خورده یا شکسته
- پایه‌ی بریج یا ایمپلنت
چه مواردی نیاز به احتیاط یا درمان اولیه دارند؟
- دندان‌قروچه‌ی کنترل‌نشده بدون نایت‌گارد
- ریشه‌ی ضعیف یا باقی‌مانده‌ی ناکافی دندان
- بیماری لثه‌ی فعال
- انتظار بدون تراش بودن
مراحل درمان
معاینه و طرح درمان
رادیوگرافی، بررسی لثه و تعیین نوع روکش.
تراش و آماده‌سازی
تراش حساب‌شده‌ی دندان و لثه‌ی مجاور برای لبه‌ی دقیق روکش.
قالب‌گیری یا اسکن
قالب یا اسکن دیجیتال و انتخاب رنگ با نور مناسب.
روکش موقت
محافظت از دندان تا آماده شدن روکش اصلی.
سمان نهایی
تست رنگ و فرم و سپس چسباندن روکش و تنظیم بایت.
| نوع | زیبایی | استحکام | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| تمام‌سرامیک (e.max) | بسیار بالا | بالا | دندان‌های جلو و پیش‌آسیا |
| زیرکونیا | بالا | بسیار بالا | دندان‌های عقب و بریج |
| متال‌سرامیک | متوسط | بالا | موارد اقتصادی و بریج |
| تمام‌فلزی | پایین | بسیار بالا | دندان‌های انتهایی |
مراقبت‌ها و توصیه‌های بعد از درمان
- از جویدن مواد بسیار سخت با روکش خودداری کنید.
- نخ دندان را با دقت و از زیر نقطه‌ی تماس بکشید.
- در دندان‌قروچه از نایت‌گارد استفاده کنید.
- معاینه‌ی دوره‌ای ۶ ماهه.
پرسش‌های متداول درباره‌ی روکش دندان
روکش دندان چند سال می‌ماند؟
با تشخیص و ساخت صحیح و مراقبت مناسب، اغلب ۱۰ تا ۲۰ سال؛ شرایط دندان زیرین و بهداشت در این مدت اثر دارد.
روکش بهتر است یا لمینت؟
لمینت برای دندان‌های نسبتاً سالم و اصلاح زیبایی است؛ روکش وقتی دندان ضعیف یا ترمیم‌شده است. تصمیم پس از معاینه گرفته می‌شود.
روکش e.max بهتر است یا زیرکونیا؟
e.max زیبایی بیشتر و زیرکونیا استحکام بیشتر دارد؛ انتخاب بسته به محل دندان و نیروی جویدن است.
آیا روکش دندان دردناک است؟
تراش با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و درد ندارد؛ حساسیت خفیف پس از آن موقتی است.
برای روکش دندان (تمام‌سرامیک، زیرکونیا، e.max)، ابتدا معاینه و مشاوره
تشخیص و طرح درمان مناسب فقط بعد از معاینه‌ی حضوری و بررسی شرایط دهان و دندان شما مشخص می‌شود. برای هماهنگی نوبت با مطب تماس بگیرید.
دکتر محسن پورحقیقی
دکترای دندانپزشکی از دانشگاه تهران (۱۳۷۵)، تخصص ترمیمی و زیبایی با درجه‌ی ممتاز از همان دانشگاه (۱۳۷۹) و بورد تخصصی؛ دوره‌ی ایمپلنت (۱۳۸۵) و فلوشیپ لیزر با همکاری دانشگاه تهران و دانشگاه جنوای ایتالیا (۱۳۹۴). عضو انجمن متخصصین ترمیمی و زیبایی ایران.
- بورد تخصصی ترمیمی و زیبایی
- فلوشیپ لیزر
- دوره ایمپلنت
- حدود ۲۰ سال سابقه