تاریخچه درمان پوسیدگی

‎در گذشته درمان پوسیدگی تراش دندان و حذف پوسیدگی و ترمیم آن بوده و به مرور زمان پوسیدگی مجدد منجر به تضعيف نسج سالم دندان ميشد اما در دندانپزشکی مدرن اساس کار مدیریت پوسیدگی دندان است و هدف کنترل عفونت و حفظ نسج سالم دندان میباشد ؛ چرا که پوسیدگی دندان یک بیماری عفونی باکتریال است و قابل انتقال به دندانهای مجاور و حتی از مادر به کودک است.

این باکتریها در سطح دندان از قندهای قابل تخمير اسید تولید میکنند و سبب انحلال نسج معدنی دندان میشود. اگر این فرآیند در مراحل اولیه تشخیص و متوقف شود پوسیدگی دندان ها قابل کنترل و درمان است.

مکانیزم پوسیدگی

یکی از کربوهیدراتهايى که بیشترین نقش را در پوسیدگی دندان دارد ساکارز (قند) است نقش قند غذایی بدین صورت است که سبب تجمع باکتری های پوسیدگی زا در درون پلاک دندانی (بیوفیلم) می شود و دوم اینکه این بیوفیلم که لایه ای نازک ، چسبنده و حاوی میکروب میباشد وقتی در معرض ساکارز قرار میگیرد ph آن اسيدى مى شود این فعالیت اسیدزائی میکروبها با افزایش تعداد دفعات مصرف شیرینی در طول شبانه روز منجر به تولید اسید و پوسیدگی دندان میشود و لذا مهم ترین نکته در پیشگیرى از پوسیدگی دندان کاهش تعداد دفعات مصرف شیرینی است کسانیکه دارای عادات غذائی پوسیدگی زا هستد قبل از درمان بایستی عادات غذایی خود را با نظارت دندانپزشک کنترل کنند بعد اقدام به درمان های پیشگیرانه و یا پیشرفته کنند.

ترمیم های همرنگ دندانی در دندانهای آسیا

ترمیم پوسیدگی دندانهای آسیا در گذشته منحصرا با آمالگام که یک ترکیب فلزی است انجام می شده است و هم اکنون بعضی همکاران همچنان از آمالگام برای ترمیم دندانهای آسیا استفاده می کنند البته امروزه با توجه به پیشرفتهایی که در زمینه مواد همرنگ بخصوص کامپوزیت ها و چینی ها انجام گرفته با رعایت اصول کاری مربوطه به آنها میتوان دندانهای آسیا را با کامپوزیت پر کرد.

از مزایای ترمیم های کامپوزیتی این است که نسج سالم دندان کمتر برداشته میشود و دوم اینکه کامپوزیت به دندان می چسبد و باعث تقویت نسوج تضعیف شده دندان میشود.

البته در صورتیکه پوسیدگی دندان خیلی وسیع باشد غالبا اولویت اول کامپوزیت نیست و می توان با استفاده از آمالگام یا روشهای غیر مستقیم مثل اینله و انله ، بازسازی تاج و روکش و در صورت نیاز معالجه ریشه و سپس پست و کور و در نهایت با استفاده از روکش ، تاج دندان را بازسازی کرد.

در مورد آمالگام ذکر چند نکته لازم است

آمالگام بیش از 150 سال از کاربرد آن بعنوان ماده ترمیمی میگذرد. ترمیم های انجام شده با آمالگام در صورت رعایت بهداشت بیشترین دوام را دارند ، دوم اینکه هیچ تحقیق علمی سمی بودن آمالگام را برای انسان ثابت نکرده است ، علیرغم اینکه تحقیقات علمی بسیاری هم انجام گرفته است ، سوم اینکه تجربه نشان داده که پوسیدگی ثانویه زیر ترمیم های آمالگام کمتر اتفاق می افتد ، چهارم اینکه با وجود مزایایی که برای کامپوزیت مطرح شده است (تراش کمتر نسج دندان،اتصال به دندان و تقویت نسوج ضعیف شده و همرنگ بودن) ، یکی از دلایل استفاده وسیع از کامپوزیت تبلیغات وسیعی است که در این زمینه انجام میگیرد و متاسفانه همکاران دندانپزشک هم بی تاثیر نیستند.

کیفیت ترمیم های همرنگ دندان

با پیشرفت کیفی مواد همرنگ (کامپوزیت ها و پرسلن ها) و تکنولوژی مدرن و تکنیکهای جدید این مواد کاربرد وسیعی پیدا کرده اند، از مزایای این مواد علاوه بر همرنگ بودن با دندان این است که نسج سالم کمتری برداشته میشود و بخوبی به دندان میچسبند.

کامپوزیت ها ، پرسلن ها و آمالگام مانند هر ماده دیگری موارد تجویز و عدم تجویز نسبی دارند که بنا به تشخیص دندانپزشک و نیاز بیمار استفاده میشود. مثلا بیمارانی که مستعد به پوسیدگی دندان بوده و مراقبت های بهداشتی را رعایت نمی کنند کاندید خوبی برای مواد همرنگ نيستند.

کامپوزیت دندان یا آمالگام دندان

هرچند ترمیم های آمالگام هنوز به عنوان ترمیم های کارآمد با طول عمر بالا مورد استفاده هستند ، اما تمایل به داشتن ترمیم های همرنگ دندان های طبیعی به گونه ای در سال های اخیر برای بیماران اهمیت یافته است که گویی اصل سلامت و عملکرد برایشان اهمیت چندانی ندارد. در این مسیر تبلیغات وسیع شرکت ها بی تاثیر نبوده است. با این حال در بسیاری موارد می توان گفت کامپوزیت مانند هر رستوریشن دیگری موارد کاربرد و عدم کاربردخاص خود را دارد و مقایسه آن با سایر مواد ترمیمی مانند آمالگام ، مقایسه قابل قبولی نمی باشد. خوب است به عنوان یک قانون کلی به یاد داشته باشیم که هریک از موارد مورد استفاده در دندانپزشکی ترمیمی مانند آمالگام ، کامپوزیت ، گلاس اينومر پرسلن و غیره در صورتیکه در جای خود بطور صحیحی به کار برده شوند بهترین خواهند بود.

در مورد مزاياى کامپازیت ميتوان زیبائی ، تراش کمتر نسج سالم دندان ، هزینه کمتر در مقایسه با روکش ، عایق بودن  و اتصال به نسج دندان را نام برد.